A. CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT
BÀI 23. HƯỚNG ĐỘNG
CHƯƠNG II. CẢM ỨNG
Ở động vật bậc cao, do hệ thần kinh phát triển mà chúng có các phản ứng nhanh, nhạy với kích thích môi trường còn ở thực vật do không có hệ thần kinh thì khả năng phản ứng như thế nào ?
Tính hướng sáng, hướng đất, hướng nước ở thực vật
Khái niệm về hướng động
▼ Hướng động là gì ? Vai trò của hướng động đối với thực vật ?
- Cảm ứng là phản ứng của thực vật đối với kích thích môi trường
- Hướng động là hình thức phản ứng của một bộ phận của cây trước một tác nhân kích thích theo một hướng xác định. Khi vận động về phía tác nhân gọi là hướng động dương và ngược lại là hướng động âm.
- Nhờ khả năng hướng động mà thực vật có khả năng tìm nguồn dinh dưỡng, tránh tác động bất lợi cho đời sống.
▼Quan sát H23.1 và cho biết chiều sinh trưởng của chồi và của rễ ở hình 23.1 (A) và (B).
▼ Giải thích hiện tượng ở H23.1.
Tính hướng đất (hướng trọng lực)
- Ngọn cây có hướng đất âm còn rễ có hướng đất dương.
- Nguyên nhân là do phân bố điện tích và auxin ở 2 phía là khác nhau, nồng độ auxin thích hợp cho sự phân chia, lớn lên và kéo dài của tế bào ở đỉnh sinh trưởng và chóp rễ cũng khác nhau khi cây nằm ngang. Ở đỉnh phía dưới nồng độ auxin cao hơn phía trên làm cho các tế bào phía này phân chia và kéo dài nhanh hơn, đẩy ngọn vươn lên ngược chiều trọng lực còn ở rễ thì ngược lại, auxin nhiều ở mặt dưới ức chế sinh trưởng còn mặt trên sinh trưởng mạnh làm rễ quay xuống
Tính hướng sáng
- Khi chiếu sáng một phía thì ngọn cây luôn hướng về phía nguồn sáng (hướng sáng dương).
- Hướng sáng là hiện tượng ngọn cây hướng về phía có ánh sáng.
- Nguyên nhân : Do auxin phía không được chiếu sáng có hàm lượng cao hơn, phù hợp với nồng độ kích thích phân chia và kéo dài tế bào. Kết quả phía không được chiếu sáng sinh trưởng nhanh hơn phía được chiếu sáng, làm cho ngọn hướng về nguồn sáng.
Tính hướng nước
Rễ cây có hướng dương đối với nước.
Rễ cây có hướng dương đối các chất khoáng cần thiết (đạm, lân, kali...), đồng thời có hướng âm đối với một số chất độc (Asrenat, Fluorua...).
Tính hướng hoá
- Nhờ hướng động mà cây thích ứng với các biến động của môi trường.
- Trong trồng trọt con người ứng dụng tính hướng làm cho cây sinh trưởng theo ý muốn. Vận dụng uốn cây trong nghệ thuật bonsai.
Vai trò của hướng động đối với đời sống thực vật và ứng dụng của nó
Củng cố
Chọn phương án trả lời đúng.

Hướng động có liên quan tới:
a. các nhân tố môi trường
b. sự phân giải sắc tố
c. đóng khí khổng
d. thay đổi hàm lượng axit nuclêic